Phụ nữ làm việc nhà nhiều hơn chồng 6 giờ mỗi tuần: Tháng hành động vì bình đẳng giới 2026, gia đình cần biết 5 điều

Một tuần, phụ nữ Việt Nam làm việc nhà nhiều hơn chồng sáu tiếng — không lương, không ngày nghỉ. Con số này được Bộ trưởng Bộ Nội vụ nêu tại Lễ phát động cấp quốc gia ngày 04/11/2026 tại tỉnh Phú Thọ, mở đầu cho Tháng hành động vì bình đẳng giới và phòng ngừa, ứng phó với bạo lực trên cơ sở giới năm 2026.

Tháng hành động diễn ra từ ngày 15/11 đến 15/12 hằng năm, với chủ đề năm 2026 là "Bình đẳng giới trong lao động, sản xuất — động lực tăng trưởng kinh tế, bảo đảm tiến bộ và công bằng xã hội". Thông điệp xuyên suốt của lễ phát động là chuyển từ nhận thức sang hành động, từ cam kết sang kết quả cụ thể — mỗi gia đình có thêm một thay đổi tích cực.

Bài viết này tổng hợp 5 điều mỗi gia đình cần biết, theo đúng các nguồn chính thống đã công bố.

1. Con số cần nhớ: 15,2 giờ việc nhà mỗi tuần — và khoảng cách 6,18 giờ

Theo phát biểu của Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải tại lễ phát động ngày 04/11/2026 (Bộ VHTTDL tường thuật):

• Phụ nữ dành trung bình 15,2 giờ mỗi tuần cho công việc nội trợ, chăm sóc không được trả công — nhiều hơn nam giới 6,18 giờ.
• Thu nhập của phụ nữ ước bằng khoảng 79% thu nhập của nam giới.
• Ở chiều tích cực: tỷ lệ nữ đại biểu Quốc hội khóa XVI đạt 30% (150/500 đại biểu); tỷ lệ lao động nữ làm công hưởng lương đạt 52,1%, tiệm cận mức 57% của nam giới và vượt mục tiêu Chiến lược quốc gia về bình đẳng giới 2021–2030; khoảng 28% giám đốc, chủ doanh nghiệp, hợp tác xã là nữ. Theo Báo cáo Khoảng cách giới toàn cầu năm 2026, trụ cột kinh tế của Việt Nam xếp thứ 35/145 quốc gia, thu hẹp được 75,2% khoảng cách giới.

Bộ trưởng nhấn mạnh: bình đẳng giới cần thể hiện qua cơ hội học tập, việc làm và sự chia sẻ trách nhiệm chăm sóc trong mỗi gia đình; đồng thời thúc đẩy nam giới chia sẻ công việc chăm sóc gia đình.

2. Bạo lực gia đình vẫn là thách thức lớn — cứ 3 phụ nữ thì gần 1 người từng bị chồng bạo lực

Điều tra quốc gia về bạo lực đối với phụ nữ (Bộ LĐ-TB&XH, Tổng cục Thống kê, UNFPA; thực hiện năm 2019, công bố năm 2020; mẫu 5.976 phụ nữ 15–64 tuổi) cho thấy:

• 31,6% phụ nữ phải chịu ít nhất một hình thức bạo lực trong 12 tháng trước điều tra;
• Cứ 3 phụ nữ thì gần 1 người (32%) bị chồng bạo lực thể xác hoặc tình dục;
• 62,9% từng chịu ít nhất một hình thức bạo lực trong đời;
• Bạo lực gia đình với phụ nữ gây thiệt hại 1,8% GDP (năm 2019).

Số vụ bạo lực gia đình các địa phương phát hiện trên cả nước giai đoạn 2009–2021 là 324.641 vụ (theo số liệu Bộ VHTTDL tổng hợp từ báo cáo của các tỉnh, thành). Số vụ được phát hiện giảm dần qua các năm (năm 2009: 53.206 vụ; năm 2015: 19.274 vụ; năm 2021: 4.967 vụ) — nhưng điều tra độc lập cho thấy thực tế cao hơn nhiều so với số vụ được phát hiện. Hai bộ số này đo hai thứ khác nhau, không nên cộng hay so sánh trực tiếp với nhau.

Trẻ em cũng chịu ảnh hưởng trực tiếp: nghiên cứu của Viện Nghiên cứu Gia đình và Giới (2019) cho thấy 69% trẻ em cho biết đã từng bị bố mẹ xử phạt bằng hình thức bạo lực (đánh, đấm, đạp, tát…); trong số trẻ bị xâm hại tình dục, có tới 21,3% bị chính người thân trong gia đình xâm hại.

Bạo lực gia đình còn là nguyên nhân hàng đầu gây tan vỡ hôn nhân: trong 1.384.660 vụ ly hôn Tòa án giải quyết (01/7/2008–31/7/2018), có 1.060.767 vụ (76,6%) xuất phát từ nguyên nhân bạo lực gia đình (đánh đập, ngược đãi; vợ/chồng nghiện ma túy, rượu chè, cờ bạc; ngoại tình).

3. Bạo lực không chỉ là đánh đập — có 4 dạng cần nhận diện

Luật Phòng, chống bạo lực gia đình (sửa đổi) được Quốc hội thông qua ngày 14/11/2022 và có hiệu lực từ 01/7/2023. Bạo lực gia đình không chỉ là bạo lực thể xác. Bốn dạng thường gặp:

1. Thể xác: đánh đập, gây tổn thương cơ thể.
2. Tinh thần: chửi mắng, sỉ nhục, đe dọa, kiểm soát, cô lập.
3. Kinh tế: kiểm soát tiền bạc, không cho đi làm, chiếm đoạt tài sản.
4. Tình dục: ép buộc quan hệ tình dục, xâm hại tình dục trong hôn nhân.

Nhận diện đúng dạng bạo lực là bước đầu tiên để ngăn chặn — vì nhiều hành vi tinh thần và kinh tế thường bị coi là "chuyện riêng trong nhà" và không được nhìn nhận là bạo lực.

4. "Gia đình văn hóa" từ 01/10/2026: bình đẳng không chỉ là "không có bạo lực"

Từ ngày 01/10/2026, Nghị định 375/2026/NĐ-CP có hiệu lực, sửa đổi Nghị định 86/2023/NĐ-CP và thay các phụ lục về tiêu chuẩn xét tặng danh hiệu Gia đình văn hóa. Trong khung mới, bình đẳng giới tiếp tục hiện diện ở hai lớp: thành viên gia đình ứng xử tôn trọng, bình đẳng, yêu thương, chia sẻ; và một tiêu chí riêng yêu cầu thực hiện tốt các mục tiêu bình đẳng giới, phòng chống bạo lực gia đình và bạo lực trên cơ sở giới.

Theo Luật Bình đẳng giới, phạm vi của bình đẳng trong gia đình rộng hơn việc một gia đình có xảy ra bạo lực hay không:

• Vợ và chồng có quyền, nghĩa vụ ngang nhau đối với tài sản chung, sử dụng thu nhập chung và quyết định các nguồn lực trong gia đình;
• Hai bên bình đẳng khi bàn bạc, quyết định kế hoạch hóa gia đình và sử dụng thời gian nghỉ chăm sóc con ốm;
• Con trai và con gái được tạo điều kiện như nhau trong học tập, lao động, vui chơi và phát triển;
• Các thành viên nam, nữ có trách nhiệm chia sẻ công việc gia đình.

Lưu ý: đây không phải lần đầu bình đẳng giới xuất hiện trong tiêu chuẩn Gia đình văn hóa — Nghị định 86/2023 đã có tiêu chí này. Điểm cần theo dõi sau khi Nghị định 375 có hiệu lực là cách các địa phương cụ thể hóa tiêu chí này thành tiêu chuẩn đánh giá trong thực tế.

5. Gia đình cần làm gì — 5 việc bắt đầu từ hôm nay

Việc 1 — Chia việc nhà bằng con số, không bằng cảm tính. Ngồi lại với nhau, liệt kê toàn bộ việc nhà và chăm sóc con trong một tuần, rồi chia theo thời gian rảnh thực tế của mỗi người — thay vì mặc định "ai ở nhà nhiều hơn thì làm". Mục tiêu cụ thể: rút ngắn khoảng cách 6,18 giờ mỗi tuần.

Việc 2 — Dạy con trai và con gái như nhau. Con trai cũng học nấu ăn, dọn dẹp, chăm sóc người thân; con gái cũng được khuyến khích học tập, vui chơi và phát triển như con trai. Bình đẳng bắt đầu từ cách chia việc trong nhà, không phải từ khẩu hiệu.

Việc 3 — Nhận diện sớm 4 dạng bạo lực. Nếu trong nhà có hành vi đánh đập, sỉ nhục, đe dọa, kiểm soát tiền bạc hay ép buộc tình dục — đó là bạo lực, không phải "chuyện riêng". Đừng chờ đến khi hậu quả nghiêm trọng mới lên tiếng.

Việc 4 — Biết tìm giúp đỡ ở đâu khi cần. Khi xảy ra bạo lực gia đình, người bị bạo lực và người chứng kiến có thể liên hệ công an xã/phường nơi xảy ra vụ việc, Hội Liên hiệp Phụ nữ địa phương, hoặc các địa chỉ tin cậy, nhà tạm lánh tại địa phương (theo định hướng của Bộ Nội vụ tại lễ phát động). Nếu nạn nhân là trẻ em, liên hệ Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 (miễn phí, hoạt động 24/7).

Việc 5 — Hưởng ứng Tháng hành động 15/11–15/12. Tháng hành động năm nay lồng ghép hưởng ứng Ngày Quốc tế xóa bỏ bạo lực đối với phụ nữ 25/11. Mỗi gia đình có thể bắt đầu bằng một thay đổi nhỏ — ví dụ chồng nhận thêm một việc nhà cố định mỗi tuần — và chia sẻ câu chuyện đó với người thân, bạn bè.

Kết

Bình đẳng giới trong gia đình không phải là một khái niệm xa vời: nó là 6,18 giờ việc nhà chênh lệch mỗi tuần, là quyền được quyết định chung về tiền bạc, là cơ hội học tập như nhau của con trai và con gái, và là việc không ai trong nhà phải chịu bạo lực mà im lặng. Tháng hành động 2026 bắt đầu từ 15/11 — nhưng thay đổi trong mỗi gia đình có thể bắt đầu ngay hôm nay.

---

Nguồn tham khảo: (1) Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch — "Phát động Tháng hành động vì bình đẳng giới và phòng ngừa, ứng phó với bạo lực trên cơ sở giới năm 2026" (04/11/2026); (2) Hệ thống phổ biến giáo dục pháp luật tỉnh Thanh Hóa — Tài liệu về Luật Phòng, chống bạo lực gia đình (sửa đổi); (3) Tạp chí điện tử Phụ nữ Mới — "Bình đẳng giới trong tiêu chí xét Gia đình văn hóa" (Nghị định 375/2026/NĐ-CP).

Bài viết mang tính thông tin, giáo dục; không phải tư vấn pháp lý cho trường hợp cụ thể. Khi cần hỗ trợ về pháp luật, vui lòng liên hệ cơ quan chức năng hoặc luật sư/tư vấn chuyên môn. Các số liệu điều tra quốc gia 2019 được ghi rõ năm điều tra. Ảnh minh họa trong bài là ảnh do AI tạo, không sử dụng ảnh nạn nhân thật.

Đọc thêm trên hệ blog của chúng tôi: VnBloggers · Vina Health · WHO: bất bình đẳng bệnh không lây nhiễm